NIEPUBLICZNE LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCˇCE SZKOŁA MISTRZOSTWA SPORTOWEGO POLSKIEGO ZWIˇZKU PIŁKI SIATKOWEJ W SPALE

SPAŁA

   -rezydencja Pana Prezydenta Rzplitej, położona jest w malowniczej, nadpilicznej okolicy, w¶ród niebotycznych lasów, będ±cych ongi¶ własno¶ci± ksi±ż±t mazowieckich. Zarówno ksi±żęta mazowieccy, jak i póĽniejsi królowie zajeżdżali w te strony na polowania. Tędy jako najstarsz± drog± ci±gnęły liczne orszaki rycerskie i gromady kupieckie, które tutaj szukały odpoczynku w przydrożnej karczmie. Niedaleko karczmy stał drewniany młyn, własno¶ć Spały, od którego wywodzi się nazwa tej miejscowo¶ci.  W XIX w. Spała i całe Księstwo Łowickie znalazło się w posiadaniu Joanny Grudzińskiej, żony w. ks. Konstantego. Dnia 20 listopada 1831 r. Grudzińska, księżna łowicka, zapisała swoje dobra przyszłemu królowi polskiemu. Niestety ten piękny testament czekać musiał na zrealizowanie nieomal 90 lat. W ci±gu tego okresu Spała została zamieniona na my¶liwsk± rezydencję carów rosyjskich, Wzniesiono tu dla Aleksandra III skromny pałacyk i zorganizowano specjalny zwierzyniec.
Nieco póĽniej dla Mikołaja II uruchomiono w lasach spalskich niewielk± stacyjkę - "Jeleń". Od r. 1903 rozpoczęto gwałtownie zalesiać dorzecze rz. Pilicy kosztem kasowanych wiosek. Chciano tym sposobem utworzyć istny raj my¶liwski. Niezmiernie dużo i ciekawego materjału w tym zakresie dostarczyć może .Pamiętnik Mikołaja II."
Letnia rezydencja p. Prezydenta Rzeczypospolitej w Spale   W siedzibie polskiego Włodarzay w¶ród jodeł, dębów i sosen nadpilicznych stoi skromny pałacyk, w którym chętnie i często przebywa P. Prezydent Ig. Mo¶cicki.
W pałacu dużo trofeów my¶liwskich, jak rogi jelenie i sarnie, skóry z dzikich zwierz±t i mnóstwo ptaków. Tuż obok pałacyku widnieje kaplica pod wezw. ¶w. Huberta, a nieco dalej wspaniały stadjon i boisko. W ogrodzie pałacowym stoi olbrzymi ze spiżu tur. Nad sam± rz. Pilic± znajduj± się: strzelnica i oryginalny grzyb-altana.
 Wesoło tu i miło, szczególnie podczas polowań P. Prezydenta, dożynek oraz różnych ¶wi±t jak P. W. i W. F. i in.. Dożynki spalskie słyn± w całej Polsce jako Dzień Pracy Rolniczej, jako dzień, w którym na wzór owolnych kmieci, brataj± się wszystkie ziemie w tańcu, pie¶ni i gwarze. Pierwsze dożynki zostały zorganizowane w 1927 r. przez Zwi±zek Młodzieży Ludowej. Przybyło wtedy do Spały 12 tys. młodzieży wiejskiej ze wszystkich stron Polski. Zostały powtórnie zorganizowane dożynki w 1928, 1930 i 1933 r.. Dożynki jako zwyczaj a raczej zabawa ludu folwarcznego były znane już za czasów poety W. Kochowskiego. Przetrwały one-jak mówi prof. Stan. Bystroń do W. Wojny ¦wiatowej. Teraz zostały one wznowione w Niepodległej Polsce.
Pierwsze wzmianki o Inowłodzu sięgaj± panowania Mieszka Starego, który daje temu miastu w 1145 r. prawo pobierania cła przewozowego na rz. Pilicy oraz zezwala na targowisko. Kazimierz Wielki wystawił tutaj obronny zameczek, a samo miasto otoczył murem. Kasztelanja inowłodzka leż±ca na szlakach komunikacyjnych, na granicy Mazowsza i Małopolski, spełniała ważn± rolę strategiczn± i gospodarcz±. Tutaj rozbijały się hordy tatarskie,. tutaj rozgrywały się w 1655 r, krwawe walki między Wittenbergiem a hetmanem Stefanem Czarnieckim.
Okoliczne błonie, znajduj±ce się po drugiej stronie rz. Pilicy (naprzeciw ko¶ciółka ¶w. Idziego), były miejscem okropnej bitwy w okresie najazdu szwedzkiego. Poraz drugi podobne wypadki nawiedziły Inowłódz w czasie Wielkiej Wojny ¦wiatowej. Wówczas miasto-zostało doszczętnie zniszczone, a ludno¶ć miejscowa rozpędzona po okolicy. Podaj± Ľródła historyczne, że w jednej z bitew, jakie miały miejsce pod Inowłodzem-padło około 60.000 żołnierzy. St±d też w okolicy spotkać możemy wiele cmentarzy wojennych. Ko¶ciółek ¦w. Idziego w Inowłodzu.  nowłódz w XVI w. był miastem powiatowem i posiadał przedmie¶cia: Wielkie i Małe Zamo¶cie oraz folwark królewski. Słyn±ł on z ko¶ciółka ¶w. Idziego i stacji klimatycznej założonej w r. 1884. O stacji tej pisał dr. Berstein w dziele ."Zdrojowiska i stacje w gub. Królestwa Poi." (1896r.).
 Obecnie Inowłódz jest osad± licz±c± około 4.000 mieszkańców. Posiada; szkołę powszechn±, pocztę i Urz±d Gminny. Ko¶ciół ¶w. Idziego był wzniesiony przez (Władysława Hermana w 1082 r. Para królewska szczególnem nabożeństwem pałała do tego ¦więtego. Gall opowiada w swej kronice, że Franko biskup dał radę bezpłodnej Judycie, żonie fundatora powyższego ko¶cioła, aby udała się z pro¶b± do ¶w. Idziego w Galji. Ko¶ciół w stylu romańskim posiada grube mury, maleńkie okienka oraz okr±gł± wieżę, przypominaj±c± swym wygl±dem obronn± basztę. Dawniej w jego wnętrzu były trzy ołtarze i szereg pami±tkowych tablic (sekretarza Zygmunta III -M. Koryckiego).     

     Ko¶ciółek ¶w. Idziego      Liczne bitwy i wypadki, jakie miały miejsce w nadpilicznych dolinach, przyczyniły się ogromnie do jego zniszczenia. Szczególnie stan jego pogorszyły rz±dy pruskie, które zamieniły go w 1793 r. na magazyn wojskowy. Odt±d przestaje być miejscem modlitwy. Wielka Wojna ¦wiatowa, która ze szczególn± groz± szalała nad Inowłodzem, nie ominęła ko¶ciółka. Została wtedy prawie doszczętnie rozwalona tylna ¶ciana, a reszta murów doznała poważnego uszkodzenia. Dzi¶ ko¶ciółek stoi pusty i czeka na odnowienie.
   Zamek - Kazimierz Wielki wystawił tu w XIV w. obronny zamek i oddał go w posiadanie braciom Janowi i Abrahamowi Niemirom. Od nich przeszedł zamek drog± zamiany na własno¶ć Wł. Jagiełły. W czasie najazdu szwedzkiego zamek uległ okropnemu zniszczeniu, z którego już nigdy nie został podĽwignięty. Dzi¶ po nim zostały tylko niewielkie zwaliska oraz resztki fos. Lud miejscowy utrzymuje, że zamek ten był ongi¶ poł±czony zapomoc± lochów z ko¶ciółkiem ¶w. Idziego. W ostatnich czasach podobno-znaleziono tutaj w zawalonej piwnicy do¶ć spor± ilo¶ć wina. Murowany ko¶ciół par. ¦w. Michała Archanioła wystawiony w 1520 r., stoi tuż nad rz. Pilic±- Posiada on: cudowny obraz Matki Boskiej Bolesnej oraz relikwiarz gotycki ze szcz±tkami ¶w. Idziego.
 Przedstawiony powyżej opis miejscowo¶ci: Inowłódz i Spała pochodzi z "Przewodnika turystycznego po ziemi tomaszowskiej" wydanego w 1936 r. Styl i pisownia oryginalna.   Bliższe informacje, zarówno historyczne jak i dnia dzisiejszego, znajdziecie Państwo na stronach  www.spala.pl i www.inowlodz.pl



Powrót do strony wyj¶ciowej   POWRÓT   Powrót góra
  ® SMS SPAŁA 2006